همشهری آنلاین، فرخنده رفائی: تحقیقات نشان میدهد بخش اندکی از انسانها این توانایی را دارند که هنگام شنیدن موسیقی، رنگ آن را ببینند یا حتی طعم واژهها را حس کنند. این پدیده نادر که «حسآمیزی» یا «همحسی» (Synesthesia) نام دارد، نشان میدهد مغز انسان جهان را بسیار متنوعتر از تصور ما تجربه میکند و قادر است همزمانی و تداخل حواس را تجربه کند.
به گزارش سایس آلرت، همحسی، یک ویژگی عصبی است که در آن تحریک یک حس، بهطور خودکار حس دیگری را نیز فعال میکند. برآوردها نشان میدهد حدود ۱ تا ۴ درصد از افراد جهان این تجربه را دارند.
افرادی که این ویژگی را دارند «حسآمیز» نامیده میشوند. برای مثال، فردی ممکن است هنگام شنیدن یک صدا، رنگ خاصی را ببیند یا هنگام دیدن حروف و اعداد، هرکدام را با رنگ مشخصی در ذهنش تجربه کند. نوعی دیگر از این پدیده نیز وجود دارد که در آن فرد با دیدن لمس شدن دیگران، همان حس را در بدن خود احساس میکند.
نکته مهم این است که این تجربهها کاملا غیرارادی هستند و فرد نمیتواند آنها را کنترل کند. همچنین این پدیده بیماری محسوب نمیشود و معمولا اختلالی در زندگی روزمره ایجاد نمیکند، هرچند گاهی میتواند برای فرد بسیار شدید یا حتی آزاردهنده باشد.
مغز چگونه این تجربهها را میسازد؟
دانشمندان هنوز پاسخ قطعی برای علت این پدیده ندارند، اما دو نظریه اصلی مطرح است:
نخست اینکه در مغز افراد حسآمیز، ارتباطات بیشتری میان بخشهای مختلف وجود دارد. بهطور طبیعی مغز در روند رشد، اتصالات اضافی را حذف میکند، اما در این افراد ممکن است بخشی از این ارتباطات باقی بماند. در نتیجه، مثلاً بخشی که حروف را پردازش میکند، بهطور مستقیم با بخش تشخیص رنگ در ارتباط قرار میگیرد.
نظریه دوم میگوید ساختار مغز این افراد تفاوت اساسی ندارد، بلکه برخی مسیرهای عصبی در آنها فعالتر یا قویتر عمل میکند. در این حالت، مغز بهطور غیرمعمولی میان اطلاعات حسی ارتباط برقرار میکند.
بیشتر بخوانید:
- چرا انسان هنوز در بازیهای ویدیویی از هوش مصنوعی جلوتر است؟
- وقتی هوش مصنوعی طرف شما را میگیرد | خطر پنهان چتباتهای «بلهقربانگو»!
- جاهایی روی زمین که انسان نباید در آن زنده بماند
آیا حسآمیزی با خلاقیت ارتباط دارد؟
گزارشها نشان میدهد که افراد دارای حسآمیزی بیشتر در حوزههای خلاق مانند هنر، موسیقی یا طراحی فعالیت دارند. در یک مطالعه، حدود ۲۴ درصد از افراد حسآمیز در مشاغل خلاق بودند، در حالی که این رقم در جمعیت عمومی کمتر از ۲ درصد است.
برخی پژوهشگران معتقدند این افراد به دلیل تجربههای حسی ترکیبی، میتوانند ارتباطهای ذهنی غیرمعمولتری بسازند. این ویژگی ممکن است به آنها در تخیل قویتر یا حافظه تصویری بهتر کمک کند، هرچند این تأثیر همیشه چشمگیر نیست.
حسآمیزی نشان میدهد که ادراک انسان یک تجربه واحد و یکسان نیست. مغز هر فرد میتواند جهان را به شیوهای کاملاً متفاوت بسازد. این پدیده نادر، پنجرهای مهم به درک عملکرد مغز انسان است و یادآوری میکند که واقعیت، بیش از آنکه ثابت باشد، ساخته ذهن ماست.
نظر شما